SU KÜLTÜNÜN TÜRKMEN KÜLTÜRÜNDEKİ İZLERİ.
Turkmens believed that the moon, sun, water, wood and some trees had hidden powers in early times. They greeted and talked with these beings, which they considered sacred, and asked for help to protect them from evil. They also made various offerings and sacrifices to ask for victory or to thank the...
| Publicado en: | Turkish Culture & Haci Bektas Veli Research Quarterly no. 115; pp. 369 - 385 |
|---|---|
| Autor principal: | |
| Formato: | Artículo |
| Publicado: |
Turkish Cultur & Haci Bektas Veli Research Quarterly
sep2025
|
| Materias: | |
| Acceso en línea: | Ver este registro en EBSCOhost |
| Sumario: | Turkmens believed that the moon, sun, water, wood and some trees had hidden powers in early times. They greeted and talked with these beings, which they considered sacred, and asked for help to protect them from evil. They also made various offerings and sacrifices to ask for victory or to thank them. These elements consecrated by Turkmens did not lose their importance after Islam and continued to live on as folk beliefs. Turkish mythology was formed and shaped around cults such as Ancestors, Earth-Water, Fire, Trees and Animals. According to the belief system adopted by the Turks, each cult has a good. These goodies have protective, helping, healing features as well as punitive features. The traces of the water cult, which contains all these features, are remarkable. The cult of water is based on the beliefs of EarthWater, which was sanctified in Turkish culture before Islam. Today, all beliefs and habits related to water in Turkish tribes are the traces of the cult of Yer-Su in the early period. In this study, the reflections of the water cult in Turkmen folk culture will be mentioned. The information in the research will be determined from the folk beliefs of Turkmens living in Turkmenistan that have survived to the present day. For this reason, some of the information to be given is not available in written sources. However, it will be obtained from the teachings that are known by everyone among the people and have been transmitted since early times. Firstly, words, idioms and proverbs related to water in Turkmen will be emphasised. Then, the beliefs and habits related to the cult of water will be examined. The use of water as a protective, purifying and healing symbol will be mentioned. Thus, the spiritual effects of water in the daily life and thought structure of Turkmens will be observed. Finally, the personalities and auxiliary characters accepted as the pirs of water in Turkmen folk beliefs will be explained. Sacred waters in Turkmenistan and the importance of the national holiday of Suv damcası-altın danesi celebrated every year will be mentioned. Türkmenler, erken dönemlerde Ay, Güneş, su, od ve bazı ağaçların gizli güçlere sahip olduklarına inanmışlardır. Kutsal gördükleri bu varlıklar ile selamlaşmışlar, konuşmuşlar ve kötülüklerden korumaları için yardım istemişlerdir. Ayrıca yengi istemek veya teşekkür etmek için çeşitli adaklar ve kurbanlar sunmuşlardır. Türkmenlerin kutsadıkları bu unsurlar, İslamiyet’ten sonra da önemini kaybetmemiştir ve halk inanışları olarak yaşamaya devam etmiştir. Türk mitolojisi; Atalar, Yer-Su, Ateş, Ağaç ve Hayvanlar gibi kültler etrafında oluşmuş ve şekillenmiştir. Türklerin benimsedikleri inanç sistemine göre her kültün bir iyesi vardır. Bu iyelerin koruyucu, yardım edici, iyileştirici özelliklerinin yanı sıra cezalandırıcı özelliklere de sahiptir. Bütün bu özelikleri içerisinde bulunduran su kültünün günümüzdeki izleri dikkat çekicidir. Su kültü, Türk kültüründe İslamiyet öncesinde kutsallaştırılan Yer-Su inanışlarına dayanmaktadır. Bugün Türk boylarında, suyla ilgili görülen bütün inançlar ve alışkanlıklar erken dönemdeki Yer-Su kültünün izleridir. Bu çalışmada da su kültünün Türkmen halk kültüründeki yansımalarından bahsedilecektir. Araştırmadaki bilgiler, Türkmenistan’da yaşayan Türkmenlerin günümüze kadar ulaşan halk inanışlarından tespit edilerek verilecektir. Bu nedenle verilecek bilgilerin bir kısmı yazılı kaynaklarda bulunmamaktadır. Ancak halk arısında herkes tarafından bilinen ve erken dönemlerden beri aktarılan öğretilerden elde edilecektir. Öncelikle Türkmencedeki suyla ilgili kelimeler, deyimler ve atasözleri üzerinde durulacaktır. Daha sonra su kültüyle ilgili günümüzde uygulanan inanışlar ve alışkanlıklar incelenecektir. Suyun koruyucu, arındırıcı ve şifalandırıcı sembol olarak kullanımlarından söz edilecektir. Böylece Türkmenlerin günlük yaşamında ve düşünce yapısında suyla ilgili oluşan manevi etkiler gözlemlenecektir. Çalışmada son olarak Türkmen halk inanışında suyun pirleri olarak kabul edilen şahsiyetler ve yardımcı karakterler anlatılacaktır. Türkmenistan’daki kutsal sulardan ve her yıl kutlanan Suv damcası-altın danesi millî bayramının önemi belirtilecektir. |
|---|