ενήμερη συγκατάθεση και προστασία ευαίσθητων ιατρικών δεδομένων: θεσμικό πλαίσιο, δικαιώματα ασθενών. Κατάρτιση ιατρών και βιοηθικά Ζητήματα.
INTRODUCTION: The informed consent process is a central element of ethics in medical research and practice, as it ensures the autonomy and information of patients and participants. Despite existing legislation and guidelines, there are many challenges in the implementation of informed consent in mod...
| Publicado en: | Nursing Care & Research / Nosileia kai Ereuna no. 73; pp. 219 - 234 |
|---|---|
| Autores principales: | , , , |
| Formato: | research systematic review tables/charts Journal Article |
| Publicado: |
Greek Nursing Studies Association
Sep-Dec2025
|
| Acceso en línea: | Ver este registro en EBSCOhost |
| Sumario: | INTRODUCTION: The informed consent process is a central element of ethics in medical research and practice, as it ensures the autonomy and information of patients and participants. Despite existing legislation and guidelines, there are many challenges in the implementation of informed consent in modern medical research, such as the complexity of medical information, the timing of information, etc. Understanding and managing these challenges is essential for ensuring integrity and trust in medical research and practice. PURPOSE: The purpose of this article is to systematically review the literature on Informed Consent and the Collection of "Sensitive" Medical Data, with the ultimate goal of drawing conclusions based on the modern research reality. METHODS: In this study, a systematic literature review was conducted for the period 2020-2025 in the PubMed electronic database, so that only contemporary articles related to the topic of informed consent and sensitive medical data were found. The exclusion criteria in this systematic review were languages other than Greek and English, publication outside the period 2020-2025 and non-relevance to the topic under study. RESULTS: Of the 10 studies studied, this systematic review highlighted significant gaps in the quality of information provided during the informed consent process, especially in surgical settings and in vulnerable populations. Furthermore, it showed that the majority of citizens and patients are willing to consent to the secondary use of their medical data, provided that transparency, identity protection and control over their use are ensured. Factors such as adequate information, understanding of the consent process and trust in data managers have a decisive influence on participants' attitudes. Digital and interactive consent approaches appear to enhance patient experience and autonomy, however, gaps in professional training and societal concerns about the commercial exploitation of data remain significant challenges. CONCLUSIONS: The review demonstrated that informed consent is not applied homogeneously, while its effectiveness depends on the communication competence, ethical sensitivity and institutional training of professionals. Overall, the development of effective, flexible and participatory consent models is crucial for strengthening trust and protecting the rights of subjects. ΕΙΣΆΓΩΓη: Η διαδικασία της ενήμερης συγκατάθεσης αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ηθικής στην ιατρική έρευνα και πρακτική, καθώς εξασφαλίζει την αυτονομία και την ενημέρωση των ασθενών και των συμμετεχόντων. Παρά την υπάρχουσα νομοθεσία και τις κατευθυντήριες οδηγίες, υπάρχουν πολλές προκλήσεις στην εφαρμογή της ενήμερης συγκατάθεσης στη σύγχρονη ιατρική έρευνα, όπως η πολυπλοκότητα των ιατρικών πληροφοριών, ο χρόνος της ενημέρωσης κ.α.. Η κατανόηση και η διαχείριση αυτών των προκλήσεων είναι ουσιώδης για την διασφάλιση της ακεραιότητας και της εμπιστοσύνης στην ιατρική έρευνα και πρακτική. ΣΚοΠοΣ: Σκοπός αυτού του άρθρου είναι η συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση σχετικά με την Ενήμερη Συγκατάθεση και τη Συλλογή «Ευαίσθητων» Ιατρικών Δεδομένων, με απώτερο στόχο την εξαγωγή συμπερασμάτων με βάση την σύγχρονη ερευνητική πραγματικότητα. ΜΕθοΔοΣ: Στην παρούσα έρευνα έλαβε χώρα συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση για την χρονική περίοδο 2020-2025 στην ηλεκτρονική βάση Pubmed και Scopus, έτσι ώστε να βρεθούν μόνο τα σύγχρονα άρθρα που σχετίζονται με το θέμα της ενήμερης συγκατάθεσης και των ευαίσθητων ιατρικών δεδομένων. Τα κριτήρια αποκλεισμού στην παρούσα συστηματική ανασκόπηση ήταν οι γλώσσες πέραν την ελληνικής και αγγλικής, η δημοσίευση εκτός της χρονικής περιόδου 2020-2025, οι ανασκοπήσεις και η μη σχετικότητα με το υπό μελέτη θέμα. ΆΠοτΕΛΕΣΜΆτΆ: Από τις 10 έρευνες που μελετήθηκαν, η παρούσα συστηματική ανασκόπηση ανέδειξε σημαντικά ελλείμματα στην ποιότητα της ενημέρωσης κατά τη διαδικασία της ενήμερης συγκατάθεσης, ιδίως σε χειρουργικά περιβάλλοντα και σε ευάλωτους πληθυσμούς. Επιπλέον, ανέδειξε ότι η πλειονότητα των πολιτών και ασθενών είναι πρόθυμοι να συναινέσουν στη δευτερογενή χρήση των ιατρικών τους δεδομένων, υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης διαφάνειας, προστασίας ταυτότητας και διατήρησης ελέγχου επί της χρήσης τους. Παράγοντες όπως η επαρκής ενημέρωση, η κατανόηση της διαδικασίας συναίνεσης και η εμπιστοσύνη προς τους διαχειριστές δεδομένων επηρεάζουν καθοριστικά τις στάσεις των συμμετεχόντων. Οι ψηφιακές και διαδραστικές προσεγγίσεις συναίνεσης φαίνεται να ενισχύουν την εμπειρία και την αυτονομία των ασθενών, ωστόσο οι ελλείψεις σε εκπαίδευση επαγγελματιών και οι κοινωνικές ανησυχίες για την εμπορική εκμετάλλευση δεδομένων παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. ΣύΜΠΕΡΆΣΜΆτΆ: Η ανασκόπηση κατέδειξε ότι η ενήμερη συγκατάθεση δεν εφαρμόζεται ομοιογενώς, ενώ η αποτελεσματικότητα της εξαρτάται από την επικοινωνιακή επάρκεια, την ηθική ευαισθησία και τη θεσμική κατάρτιση των επαγγελματιών. Συνολικά, η διαμόρφωση αποτελεσματικών, ευέλικτων και συμμετοχικών μοντέλων συναίνεσης είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και την προστασία των δικαιωμάτων των υποκειμένων. |
|---|