CUMHURİYETİN ZİHİNSEL VE KÜLTÜREL TAŞLARI: SATRANÇ (1923-1991).
Chess is a strategic and intellectual game that originated in ancient times. Its positive contributions to mental development and military training have secured it a prominent and distinguished role throughout Turkish history. As a matter of fact, chess, often described as a battle of minds, was see...
| Publicado en: | Turkish Culture & Haci Bektas Veli Research Quarterly no. 118; pp. 341 - 368 |
|---|---|
| Autor principal: | |
| Formato: | Artículo |
| Publicado: |
Turkish Cultur & Haci Bektas Veli Research Quarterly
jun2026
|
| Materias: | |
| Acceso en línea: | Ver este registro en EBSCOhost |
| Sumario: | Chess is a strategic and intellectual game that originated in ancient times. Its positive contributions to mental development and military training have secured it a prominent and distinguished role throughout Turkish history. As a matter of fact, chess, often described as a battle of minds, was seen by Turkish Khans as a simulation in which war tactics were practiced using symbolic pieces. Although there are different claims regarding the invention and dissemination of chess, the dominant view in the literature suggests that the game originated in India. However, Turkish contributions to the development of chess are also documented in the literature. Chess, which has significant popularity worldwide, has also been seen as a form of warfare and tactical training in Turkish society and has had an important place, especially in military training. It also influenced Turkish culture, art, history and literature. Chess left its mark on palace culture as well. In the Ottoman Empire, chess was used in the palace for educational purposes and as a diplomatic gift, while it served as a form of entertainment among the public. During the Republican period, chess grew, developed and gained an institutional identity. The game of chess, which was included in educational programs in the early years of the Republic, became widespread with the establishment of professional clubs. This study examines the interest of the Turks in the game of chess in the historical relationship between Turkish society and chess, as well as its role in Turkish culture, civilization, education, art, literature and social life. This study analyses the progress of chess in the republican period within the framework of national and international developments. Satranç, kökeni oldukça eski tarihlere dayanan bir çeşit zekâ ve strateji oyunudur. Oyunun zihinsel gelişim ve askerî eğitime sunduğu olumlu katkılar Türk dünyasında köklü ve seçkin bir yer elde etmesine vesile olmuştur. Nitekim iki dimağın mücadelesi şeklinde tanımlanan satranç oyunu Türk hakanları tarafından belirli taşlar aracılığıyla savaş taktiklerinin uygulandığı bir simülasyon alanı olarak görülmüştür. Satrancın icadı ve yayılış güzergâhı hakkında farklı iddialar mevcuttur. Bu bağlamda bazı Türk tezleri ortaya atılmışsa da dünyadaki hâkim görüş oyunun Hindistan menşeili olduğu yönündedir. Bununla birlikte Türklerin satranç oyununun gelişimine sunduğu mühim katkılar literatürdeki yerini almıştır. Satranç, Türk dünyasında bir çeşit savaş ve taktik oyunu olarak kabul edildiğinden askerî eğitim yönüyle önem kazanmıştır. Aynı zamanda Türk kültür, sanat, tarih ve edebiyat alanlarını da etkilemiştir. Satrancın izleri saray hayatına da yansımıştır. Osmanlı Devleti'nde satranç, halk arasında bir çeşit eğlence aracı iken, sarayda ise daha çok eğitim maksadıyla ön plana çıkmıştır. Cumhuriyet döneminde tamamen büyüme ve gelişme sürecine giren satranç kurumsal bir kimlik kazanmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında eğitim hayatına dahil edilen satranç oyunu, profesyonel kulüplerin kurulması ile ivme kazanmıştır. Bu çalışmada tarihî seyir içerisinde Türklerin satranç oyununa ilgisi, satrancın Türk kültür, medeniyet, eğitim, sanat, edebiyat ve toplum hayatındaki yeri vurgulanmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet dönemindeki ilerleme süreci ulusal ve uluslararası gelişmeler çerçevesinde şekillendirilmiştir. |
|---|