ANALITINIAI TEIGINIAI: RACIONALIZMO IR NATŪRALIZMO GINČAS.
The article analyzes two contemporary approaches to them: the radical naturalism of Willard van Orman Quine and the moderate rationalism of Laurence Bonjour. On the ground of the naturalistic account of meaning, Quine argues that the concept of analyticity is unintelligible because it does not posse...
| Publicado en: | Respectus Philologicus Vol. 14; no. 19; pp. 77 - 88 |
|---|---|
| Autor principal: | |
| Formato: | Artículo |
| Publicado: |
Vilnius University
2008
|
| Materias: | |
| Acceso en línea: | Ver este registro en EBSCOhost |
| Sumario: | The article analyzes two contemporary approaches to them: the radical naturalism of Willard van Orman Quine and the moderate rationalism of Laurence Bonjour. On the ground of the naturalistic account of meaning, Quine argues that the concept of analyticity is unintelligible because it does not possess any clear and definable content. Therefore, the distinction of analytic-synthetic statements is meaningless. Bonjour's moderate rationalism defends the analytic-synthetic distinction on the ground of the concept of synonymy as the sameness of meaning and the idea of a priori justification. The underlying ground of the controversy is the possibility of a priori justification - naturalism denies this possibility while rationalism maintains it as the fundamental precondition of human knowledge and especially of philosophical knowledge. From Quine's point of view, there is no a priori knowledge because stimulation of sensory receptors is all the evidence that anybody has had to go on in arriving at his picture of the world. Cognitive psychology is the science that answers the question how human beings construct their theories of the world, so it takes the place of epistemology. But this question is not the same as the epistemological one: epistemology asks which one of the human theories and statements is knowledge and how human beings gain knowledge. Scientific theories can be mistaken and knowledge cannot be. Thus, Bonjour's rationalism gives some insights about the nature of analyticity and its place in knowledge while Quine's naturalism passes over the real problem. Skirtumas tarp analitinių ir sintetinių teiginių bei tarp apriorinių ir empirinių tiesų, kurį pirmasis nurodė vokiečių filosofas Imanuelis Kantas, ilgą laiką buvo ir tebėra centrinė epistemologijos ir analitinės kalbos filosofijos problema. Straipsnyje nagrinėjami du šiuolaikiniai analitinių teiginių problemos sprendimai: Willardo van Ormano Quine'o radikalusis natūralizmas ir Laurence'o Bonjouro nuosaikusis racionalizmas. Remdamasis natūralistine prasmės samprata, Quine'as teigia, jog analitiškumo sąvoka neapima jokio aiškiai suprantamo turinio, todėl ir analitinių-sintetinių teiginių perskyra yra beprasmė. Laurence'o Bonjouro nuosaikusis racionalizmas gina šią perskyrą pasitelkdamas sinonimiškumo kaip prasmės tapatumo sampratą ir apriorinio pagrindimo idėją. Šių pozicijų skirtumai išplaukia iš požiūrio į apriorinio pagrindimo galimybę - natūralizmas tokią galimybę neigia, o racionalizmas laiko ją pamatine bet kokio pažinimo, ypač filosofinio, prielaida. Straipsnyje teigiama, kad Quine'o natūralizmas apeina analitinių teiginių problemos esmę pakeisdamas pamatinį jos klausimą apie apriorinio pagrindimo galimybę klausimu apie mokslo teorijų ir empirinių duomenų santykį. Różnica między sądami analitycznymi i syntetycznymi oraz między prawdami apriorycznymi i empirycznymi, na którą jako pierwszy wskazał niemiecki filozof Immanuel Kant, przez długi czas była i pozostaje centralnym problemem epistemologii i analitycznej filozofii języka. W artykule omówiono wyjȩciowe założenie sądów analitycznych sformułowane przez Immanuela Kanta, a także poddano analizie dwa współczesne rozwiązania problemu sądów analitycznych: radykalny naturalizm Willarda van Ormana Quine'a oraz umiarkowany racjonalizm Laurence'a Bonjoura. W oparciu o naturalistyczne pojęcie sensu Quine twierdzi, że pojęcie analitycznoȩci nie obejmuje żadnej jasno pojmowanej treȩci, dlatego rozdzielanie sądów analityczno-syntetycznych jest bezsensowne. Umiarkowany racjonalizm Laurence'a Bonjoura broni tego podziału za pomocą pojęcia synonimicznoȩci jako pojęcia tożsamoȩci sensu oraz idei apriorycznego uzasadnienia. Różnice między tymi pozycjami wypływają z poglądu na możliwoȩć apriorycznego uzasadnienia - naturalizm taką możliwoȩć neguje, a racjonalizm uznaje ją za fundamentalną przesłankę wszelkiego poznania, zwłaszcza filozoficznego. |
|---|